Cas ziet het noorderlicht

‘Vertrouw erop dat je het aankunt’
Door Bea Kalter

Toen Cas bij Leviaan in zorg kwam, durfde hij amper naar buiten. Nu woont en werkt hij op IJsland. ‘Het is echt prachtig hier en ik kom helemaal tot rust.  
Onze eerste afspraak verliep destijds chaotisch en zorgde onbedoeld meteen voor zijn eerste stappen naar buiten. Ik had het huisnummer verkeerd in de routeplanner gezet. Toen ik hem belde, zei Cas behulpzaam: ‘Ik loop wel even naar buiten, dan weet je waar je moet zijn.’ Even later zag ik hem staan, trillend van de spanning. We gingen samen naar binnen, naar Rinus en Dirk, zijn hulpbronnen op pootjes. ‘Geen katers, maar poezen’, zei Cas lachend. We praatten over het plezier van huisdieren en maakten plannen. 

Operatie zelfzorg 
Die behulpzaamheid van Cas had twee kanten. Hij zat in een burn-out, mede door de jarenlange mantelzorg voor zijn aan drugsverslaafde broer. Hij kon de zorg en de spanningen niet meer opbrengen; de koek was op. Daarnaast had Cas recent de diagnose autisme gekregen en zocht hij uit wat dit in het dagelijks leven betekende. Ook had hij schulden en hardnekkige, beperkende overtuigingen over zichzelf, opgedaan in het verleden. 

Kortom, genoeg werk aan de winkel in onze samenwerking die we soms ‘operatie zelfzorg’ noemden. Cas had een fantastische behandelaar en we bekeken met zijn drieën wat hem verder kon helpen. De schematherapie met zijn behandelaar hielp hem om positiever naar zichzelf en het leven te kijken.  

De praktische stappen in zelfzorg zetten Cas en ik samen, waarbij hij het tempo aangaf. Eerst naar buiten en dan weer terug. Daarna richting de supermarkt en weer terug. De volgende stap was boodschappen doen voor een gezonde maaltijd, waar altijd wel een paprika in zit. Eerst op een rustig moment, omdat hij bang was om overprikkeld te raken. ‘Bij autisme komen geluiden en beelden soms ineens echt keihard binnen, zo hard dat het pijn doet in mijn hoofd’, vertelde Cas. 

Kassie an 
Na een paar weken deed Cas boodschappen op een drukker moment, met langere rijen en bliepende kassa’s. Ook ging hij na herhaaldelijk oefenen zelfstandig naar zijn behandelaar; zijn moeder hoefde hem niet meer te brengen. Zulke stappen lijken misschien klein. Voor Cas waren ze heel groot. 
Stap voor stap ging zijn wereld steeds meer open. Cas ging gezonder eten, sporten, ontspannen op een bankje en ‘gewoon’ genieten van het uitzicht. Hij boekte vooruitgang op zijn manier: niet gehaast, wel elke keer een stap verder. ‘Kassie an’, grapte hij dan. 

Van de supermarkt naar IJsland 
Inmiddels heb ik nog steeds appcontact met Cas. We kijken terug en vooruit. Dat zijn herstel hem uiteindelijk naar IJsland zou brengen, verbaast hem zelf ook. 
Had je dit vorig jaar gedacht? 
‘Nee, zeker niet. Ik twijfelde toen of ik het aan kon om te werken. Ik liet twee keer per week een hond uit van iemand in het dorp en keek met Illias van het jongerenloket naar een geschikte baan om rustig op te bouwen. Dat was een waardevol begin om te komen waar ik nu ben.’ 

Hoe kwam je hier terecht? 
‘Mijn vriendin werkt als schoonmaakster in een hostel op IJsland. Toen daar iemand weg ging, vroeg de eigenaar of zij iemand kende die er wilde werken. ‘Mijn vriend’, zei ze. En zo is het gegaan. Nu ben ik hier al een paar maanden.’ 

Hoe kijk je terug op onze eerste verkenning van Schiphol? 
‘Dat was verschrikkelijk, ik was helemaal overdonderd door alle mensen en geluiden. Het was wel goed dat we ons doel behaalden door die zonnebloemketting te regelen. Die laat zien dat iemand een niet-zichtbare handicap heeft en maakt het makkelijker om hulp te krijgen. De tweede keer ging een stuk beter; ik kende Schiphol beter en wist waar ik naartoe moest. Toen was het makkelijker voor mij om te vliegen, omdat ik wist wat ik kon verwachten.’ 

Hoe ziet je week eruit? 
‘We werken zes dagen per week van 9 uur ’s ochtends tot 4 uur ‘s middags. We halen al het beddengoed af en maken kamers, keukens en badkamers schoon. ’s Avonds speel ik op de Playstation, loop een rondje of ik ga buiten zitten en naar de bergen kijken. Ook kijken we vaak een serie of een film. Op onze vrije dag rusten we uit. Af en toe gaan we op avontuur, naar bekende watervallen of geheime plekjes die de eigenaar van het hostel goed kent maar de toeristen niet.’ 

Wat vind je zo aantrekkelijk aan IJsland? 
‘De mentaliteit van mensen is heel anders dan in Nederland. Hier draait alles om rustig aan doen en lekker genieten van de natuur. Het is echt prachtig hier en ik kom echt helemaal tot rust. Ik heb nog geen beetje stress gevoeld.’ 

Eind oktober houdt het seizoenswerk op. Cas en zijn vriendin gaan dan terug naar Nederland en waarschijnlijk ook naar Polen. Ze hopen volgend jaar naar IJsland terug te kunnen. 

Waar ben je het meest trots op? 
‘Dat ik al mijn angst opzij heb gezet en koos voor wat ik dacht dat echt goed voor mij zou zijn, ook al was het super eng.’ 

Wat adviseer je mensen die hun leven weer opbouwen? 
‘Doe de dingen die goed voor je zijn, ook al is het moeilijk of voel je angst. Na een tijdje gaat het gemakkelijker en ga je erop vertrouwen dat je het aan kunt.’ 

*Om de privacy van Cas, Rinus en Dirk te beschermen, hebben we andere namen gebruikt. 

Al 40 jaar samen krachtig  
Cas liet zien hoeveel er kan veranderen als iemand in zijn eigen tempo stappen zet en steun krijgt die daarbij past. Van kleine, spannende momenten groeide zijn vertrouwen steeds verder. Zo werd zijn wereld groter, tot ver buiten Nederland. Dat is samen krachtig.